Spring naar inhoud

Blog

De laatste inzichten van SolarPunkLab

AI-impressie van een besneeuwde landweg naar ronde houten huizen onder groene daken met koperkleurige zonnepanelen; een kleine vrachtwagen met kubusvormige vloeistofvaten rijdt de wijk in, op weg naar een open houten schuur

Een wijk die methanol koopt, is een 80%-wijk

Een wijk van acht huizen bij Breda haalt op papier 90% zelfvoorzienend voor 954 euro per woning per jaar als ze methanol koopt en die brandstof niet meetelt. Ze stookt dan zo'n 2 ton methanol per jaar. Tel je die brandstof als import, dan haalt ze 78 tot 79%, en een gewone 80%-wijk zonder seizoensopslag kost 384 euro. Daarom telt gekochte brandstof in dit lab als import. Echte 90% kost dan 2.137 euro per woning, met methanol die de wijk zelf maakt.

3 min
AI-impressie van ronde houten huizen onder groene daken met koperkleurige zonnepanelen rond een vijver; links is het zomer, rechts ligt sneeuw, en in het midden staat een open houten schuur met één opslagtank en koperen leidingen naar de huizen

De zomer in een tank: methanol, ijzer-lucht of waterstof voor de winter van een wijk

Voor een wijk van acht all-electric huizen bij Breda die 90% van haar stroom zelf wil opwekken, kost seizoensopslag met methanol bij 10 kWp per dak ongeveer 2.100 euro per woning per jaar, met waterstof 3.500 en met ijzer-lucht 3.900. Methanol wint door de goedkope tank, terwijl er maar een achtste van de stroom terugkomt. Met 15 kWp per huis valt dat voordeel weg en kost waterstof nog 900 euro. Geen van de drie haalt 90% in elk weerjaar.

7 min
AI-impressie van een kleine wijk rond een laag houten gebouw met een dak vol koperkleurige zonnepanelen; eromheen houten huizen met groene daken, een moestuin, een waslijn en twee buren in gesprek bij een tuinhek

Zeven cent per kWh: wat stroom delen met je buren oplevert onder de nieuwe regels

Onder het Nederlandse wetsvoorstel voor energiedelen is een gedeelde kWh die de buur echt verbruikt samen 15,35 cent waard: 29 cent stroomprijs min 10,65 cent energiebelasting min 3 cent terugleververgoeding. Een huis met 4 kWp dat met één buur deelt, verdient zo samen 126 euro per jaar. Onder de verplichte vaste verdeelsleutel kan die buur hooguit 7,3 cent per toegewezen kWh betalen als hij je hele overschot krijgt. Leverancierskosten van 800 euro of 75 tot 150 euro per jaar eten een groot deel van het voordeel op.

7 min
AI-impressie van een gebogen straat met houten huizen onder groene daken met koperkleurige zonnepanelen, kleine batterijkasten naast de voordeuren en aan het eind van de straat één gedeelde batterijschuur

Zes jaar, nagerekend: wat een thuisbatterij na de saldering echt oplevert

Een thuisbatterij van 5 kWh bespaart een huishouden met zonnepanelen na het einde van de saldering zo'n 220 euro per jaar, vrijwel ongeacht het aantal panelen. Met Eneco's prijs van 3.025 euro inclusief installatie is de terugverdientijd bijna veertien jaar. Eneco's zes jaar vraagt de hoogste sturingsvergoeding of lokale sturing in een congestiegebied. De kleinste batterij verdient zich het snelst terug.

8 min
AI-impressie van een kleine ecowijk met ronde houten woningen, een zonnecarport en een batterijschuur; links zomerlicht, rechts een winterse schemering

De verzegelde voorspelling: hoeveel eigen stroom gebruikt een wijk die 140% opwekt?

Een wijk die op jaarbasis 140% van haar stroom opwekt, is niet 140% zelfvoorzienend. Voor de Aardehuizen in Olst voorspelt het lab over juli 2025 tot en met juni 2026 een zelfvoorzienendheid van 59% (band 52 tot 62%): in de zomer vrijwel 100%, in december en januari rond de 25%. De voorspelling is gemaakt zonder meetdata en verzegeld met een SHA-256-vingerafdruk.

4 min
AI-impressie van de wijk op een winteravond: sneeuw op de groene daken, warm licht achter de ramen en drie elektrische auto's aan laadkabels langs het pad

De auto onder het doel: waarom de elektrische auto de winterwand hoger maakt

Elektrische auto's breken de netaansluiting van de wijk niet: nul congestie-uren, wel een importpiek van 10 naar 40 kW. Ze maken de winterwand een halve keer hoger, omdat een derde van het laden in december tot februari valt. De auto onder de 90%-eis brengen kost 6.026 euro per woning per jaar extra; hem uit het net laten laden 383 euro. Het autarkiedoel hoort per vraagpost.

4 min
AI-impressie van de wijk op haar kostenoptimum: alle daken vol koperrode zonnepanelen, een kleine batterijkast aan het pad en een leeg grindveld waar een seizoensopslagvat had kunnen staan

Wat bouwt een wijk als niemand een doel stelt?

Een wijk die alleen op kosten let zet bij de huidige prijzen het dak vol zonnepanelen, bouwt een kleine buurtbatterij en komt vanzelf op 60% zelfvoorzienend uit: 341 euro per woning per jaar. Seizoensopslag komt bij geen enkele stroomprijs uit de som. De 90%-wijk kost 8.090 euro; de laatste dertig procentpunt zijn een waardekeuze van ruim 7.700 euro per woning per jaar.

3 min
AI-impressie van hetzelfde houten dorp aan weerszijden van een bergkam: links diep in de sneeuw, rechts in mediterraan zonlicht met cipressen

De winterwand valt van de Alpen

Exact dezelfde wijk, doorgerekend op vijf Europese locaties: Breda, Gent en München delen dezelfde winterwand én hetzelfde zwaarste jaar (2010), maar ten zuiden van de Alpen stort de wand in. In Milaan verdient de wijk tot 80% netto geld; in Palermo kost 90% zelfvoorziening 68 euro per woning per jaar, zonder seizoensopslag.

4 min
AI-impressie van een houtbouwfabriek: gebogen prefab-elementen gestapeld voor een open hal, met één afgebouwd huis ernaast

Het getal dat nergens bestaat

Mijn kruisingsmodel leunt op een parameter die nergens in de literatuur bestaat: de leercurve van bouwautomatisering. De gereconstrueerde band is 8 tot 15% per verdubbeling van het geautomatiseerde volume, centraal 10%, en hij is expliciet gebouwd om weerlegd te kunnen worden.

3 min
AI-impressie van een veldmeting: een statief met instrumenten en papieren grafieken in de wei, met de houten wijk op de achtergrond

Het model tegen het veld: 3,53 tegen 3,52

Mijn warmtepompmodel voorspelt een seizoensrendement van 3,53; de Nederlandse veldmonitoring over zesduizend woningen meet 3,52. Maar de validatie leverde ook een ongemakkelijke ontdekking op: geen enkel Nederlands voorbeeldproject publiceert een gemeten zelfvoorzienendheidscijfer.

2 min
AI-impressie van twee roestrode opslagcontainers aan de rand van de houten wijk, met een kabel naar de gebogen huizen

De batterij die roest: mijn duurste aanname kreeg eindelijk bronnen

De prijs van seizoensopslag droeg het hele model op één marktindicatie. Een dag bronnenonderzoek later: wijkschaal-waterstof is commercieel aan het verdwijnen, en de eerste netgekoppelde ijzer-luchtbatterij ter wereld draait in Delft, in containers waarvan er twee mijn hele seizoensvat vormen.

3 min
AI-impressie van de wijk in een strenge winter: diepe sneeuw op de groene daken, een zware grijze lucht en een groot seizoensopslagvat tussen de huizen

De winter van 2010: hoe mijn robuuste wijk door de mand viel

Een wijk die robuust is gedimensioneerd op drie weerjaren haalt haar 90%-belofte in 8 van de 15 jaren tussen 2005 en 2023. De koude winter van 2010 is de echte maat: 82,5% in plaats van 90%, en dekking tegen dat jaar vraagt bijna het dubbele seizoensvat.

4 min
AI-impressie: het houten dorp bij schemering met een gedeelde aansluitkast en meter, dunne stroomlijnen naar de horizon

Ik liet een optimizer los op mijn wijkmodel en hij werd energiehandelaar

Toen ik een optimalisatiemodel met perfecte kennis van het hele jaar losliet op mijn wijk, met saldering aan, hield het op met een wijk ontwerpen en begon het te handelen: goedkoop importeren, duur exporteren, de batterij daarop laten dansen. De wijkdimensionering werd bijzaak. Dezelfde saldering die eerder alleen de businesscase vertekende, domineerde nu de hele uitkomst.

4 min
AI-impressie: een nieuw gebouwd gebogen houten huis naast een ouder bakstenen huis in de steiger, de keuze tussen nieuwbouw en renovatie

Het kruisingsmodel: wanneer wordt nieuw bouwen goedkoper dan renoveren?

In het model kruisen de kosten van nieuw bouwen en renoveren ergens tussen 2039 en 2054. Bij agressieve bouwautomatisering rond 2039, gematigd rond 2043, en zelfs zonder automatisering rond 2054 op het stijgende netkostenpad. De startconditie is bewust dat renovatie vandaag wint; wie een kruising vindt, heeft de aanname over bouwautomatisering zelf ingesteld.

4 min
AI-impressie van bewoners in de schemering rond het gedeelde batterij-paviljoen tussen de gebogen houten huizen

Het commons-lek: wat een freerider je energiegemeenschap kost

In de gesimuleerde energiegemeenschap trekt een freerider onder een vrije pool netto 363 kWh per jaar meer uit de gedeelde batterij dan een gewone deelnemer. Inleg naar rato halveert dat naar 204 kWh; onder prijs-en-sancties betalen freeriders ervoor en draaien ze bij. Regels zijn geen papierwerk: alleen al een load-shifting-afspraak tilt de zelfconsumptie van 38,7 naar 40,1%.

4 min
AI-impressie van de retentievijver van de gesimuleerde wijk tijdens een hoosbui, met houten vlonder en gebogen houten huizen

Het grijswaterplafond: waarom je waterzelfvoorziening op 26% blijft hangen

De waterzelfvoorziening van de gesimuleerde wijk blijft rond 24 tot 26% hangen, hoe groot de regentank ook wordt. Het plafond zit niet in de opslag maar in de grijswatersplitsing: alleen toilet en wasmachine mogen op regenwater, samen 36,8% van de huishoudelijke vraag. Meer regenwatergebruik vraagt andere installaties, geen grotere tanks.

4 min
AI-impressie van de gesimuleerde wijk in diepe winter, met aan de rand een houten seizoensopslag-paviljoen met tanks en koperen leidingen

Factor 9: hoe seizoensopslag de winterwand breekt

Met seizoensopslag zakt 90% zelfvoorziening voor de gesimuleerde wijk van 117.000 naar 12.900 euro per jaar, een factor 9. Maar dezelfde installatie haalt zonder slimme aansturing maar 56% in plaats van 90%: wie seizoensopslag koopt zonder regelstrategie, laat het grootste deel van de waarde liggen.

4 min
AI-impressie van de gesimuleerde woongemeenschap in de winter: gebogen houten huizen met besneeuwde groene daken en rustende zonnepanelen

De winterwand: waarom 80% zelfvoorziening betaalbaar is en 90% niet

Voor een all-electric wijk van acht huishoudens kost 80% zelfvoorziening ongeveer 6.100 euro per jaar, maar 90% kost 117.000 euro. Die sprong is de winterwand: zonnestroom valt weg precies wanneer de warmtepomp het hardst vraagt, en dagbatterijen kunnen dat gat niet dichten.

4 min