Hoeveel kost een zelfvoorzienende wijk, en wanneer wint nieuwbouw van renoveren?

Dat hangt van twee dingen af: hoe zelfvoorzienend, en wat seizoensopslag kost. Voor acht all-electric woningen in Breda, robuust gedimensioneerd over de weerjaren 2018, 2021 en 2022: bij 70% zelfvoorzienend € 365 per woning per jaar; bij 80% € 1.431; bij 90% € 8.090 bij een seizoensopslagprijs van €100 per kWh, en € 2.285 bij €20 per kWh. Dat zijn scenario-euro's voor kale techniek: geen offerte, zonder vaste netkosten en zonder subsidie.

Dat is de winterwand. Tot ongeveer 80% komt de wijk toe met zonnepanelen en een buurtbatterij: de zomeroverschotten dekken de dagelijkse gaten. Daarboven moet energie van zomer naar winter, en daar is een dagbatterij het verkeerde gereedschap voor. Het model bouwt dan seizoensopslag (8,1 MWh bij 90%), of het blijft batterijen stapelen. In dat geval kost 90% € 20.722 per woning per jaar in plaats van € 8.090.

Bij deze aannames wel, over de hele geteste prijsband. Bij 90% zelfvoorzienend kost de batterijroute € 20.722 per woning per jaar; met seizoensopslag is dat € 2.285 bij €20 per kWh en € 11.646 bij €150 per kWh. De richting houdt dus stand, maar het woord "goedkoop" hangt volledig aan die prijs per kWh.

Dat is geen jaartal maar een functie van de ambitie. In dit model kruisen de levenscycluskosten bij een 70%-ambitie rond 2040 onder agressieve bouwautomatisering; bij 90% en realistisch geprijsde seizoensopslag pas rond 2051, en dan alleen in het agressieve scenario. Zonder automatisering kruisen de curves bij hoge ambities helemaal niet vóór 2055. Het is een scenario-verkenner, geen voorspeller: de leercurve voor bouwautomatisering bestaat niet in de literatuur en is hier een expliciete aanname.

Binnen het dimensioneringsvenster is dat 2021, het grijze jaar, niet 2018 of 2022. Dat is minder vanzelfsprekend dan het lijkt: 2018 had minder jaarinstraling dan je zou denken en wordt bindend zodra de warmtepompen uit het model gaan. Wat telt is niet de jaarsom zon maar de diepste aaneengesloten tekortput die de opslag moet overbruggen. Over de bredere toets van vijftien weerjaren is de koude winter van 2010 de zwaarste; die staat niet in het venster, en precies dat laat de decenniumtoets zien.

De robuustheidspremie. Bij 90% zelfvoorzienend is dat € 582 per woning per jaar bovenop een wijk die alleen op het recordzonjaar 2022 is gedimensioneerd. Zonder die premie haalt diezelfde wijk in het grijze 2021 89,1% in plaats van 90%. En dat is nog de gunstigste lezing, want het is gerekend met perfecte voorspelling.

Niet helemaal, en precies dat laat deze pagina zien. De 90%-wijk is aanvullend getoetst over vijftien weerjaren van 2005 tot 2023 en haalt haar doel daarin 8 van de 15 keer; het zwaarste jaar is 2010 met 82,5% in plaats van 90%. De koude winter van 2010 vraagt bijna een verdubbeling van de seizoensopslag. Robuustheid is dus een keuze: tegen welke winters wil je bestand zijn, en dat venster hoort bij elke offerte vermeld te worden.

De fysica is hard: de energiebalans sluit elk uur op machineprecisie, en het optimum is een bewezen globaal optimum van een lineair programma, geen heuristiek. De economie is zacht: de investeringskosten zijn marktindicaties voor 2025 en 2026, en de prijs van seizoensopslag is expliciet als laag-betrouwbaar gelabeld. Daarom is het een knop. Alle aannames staan met bron en betrouwbaarheid in het openbare aannamenregister van het lab.